ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ACİL SERVİS HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNERGE

Madde 1) GEREKÇE

Bu yönerge Uludağ Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi Acil Servis hizmetlerinin düzenli ve etkin şekilde yürütülebilmesi için hazırlanmıştır.

Madde 2) SORUMLULUĞUN DAĞILIMI

a) Acil Servisin işleyişinden İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı başkanı sorumludur.

b) Bu sorumluluğun yürütülmesinde anabilim dalı başkanına yardımcı olmak üzere İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalına yeterli sayıda öğretim üyesi, uzman ve araştırma görevlisi kadrosu tahsis edilir.

c) İlk ve Acil YardımAnabilim Dalı başkanı Acil Serviste çalışan ve çalışacak olan araştırma görevlilerinin rotasyon ve nöbetlerinin düzenlenmesinde ve görevlerinin denetlenmesinde doğrudan yetkilidir.

Madde 3) ACİL SERVİSTE GÖREV ALACAK HEKİMLER

a) İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı kadrosundaki araştırma görevlilerine ek olarak Cerrahi, Dahili ve Temel Tıp Bilimlerine bağlı tüm anabilim dallarından araştırma görevlisi kadrosunda bulunan tıp doktorları birer ay süre ile acil serviste görevlendirilir.

b) Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı araştırma görevlileri çocuk acilde nöbet tuttukları, Genel Cerrahi Anabilim Dalı araştırma görevlileri travma ekibinde görev aldıkları, İç Hastalıları Anabilim Dalı araştırma görevlileri kıdemli nöbetlerini acil serviste tuttukları ve Radyoloji Anabilim Dalı araştırma görevlileri de acil radyoloji biriminde nöbet tuttukları için yalnızca bu dört anabilim dalının araştırma görevlileri ayrıca birer aylık acil servis rotasyonuna tabi olmazlar.

c) İç Hastalıkları Anabilim Dalı araştırma görevlileri İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığının hazırlayacağı çizelgeye görev mesai saatlerinde kendi kliniklerinde, mesai saatleri dışında acil serviste nöbet tutarlar. İç hastalıkları Anabilim Dalı nöbetçi araştırma görevlisi İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanı, öğretim üyesinin sabah ve akşam vizitlerine katılır.

d) Radyoloji Anabilim Dalı araştırma görevlileri Radyoloji Anabilim Dalı Başkanlığının hazırlayacağı çizelgeye göre mesai saatleri içinde Radyoloji departmanında, mesai saatleri dışında acil servisteki radyoloji biriminde nöbet tutarlar.

e) Acil Serviste görev alacak hekimlerin nöbet çizelgeleri 1 yıl süreli olarak hazırlanıp15 Aralık’a kadar tüm anabilim dalı başkanlıklarına dağıtılır. Bu çizelgeye yapılacak itirazlar 25 Aralık tarihine kadar İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanlığına yazılı olarak bildirilmek zorundadır. Bu tarihten sonra yapılacak itirazlar gözönüne alınmayacaktır. Acil rotasyonu yapmamış yeterli sayıda araştırma görevlisi olmaması gibi zorunlu hallerde bu listeler altışar veya üçer aylık olarak da hazırlanabilir. Bu durumda itirazlar listeler bölüm başkanlıklarına gönderildikten sonraki 15 gün içinde yapılmalıdır.

f) İlk ve Acil Yardım anabilim Dalına bir ay süre ile rotasyona gelen araştırma görevlileri gün aşırı nöbet tutarlar. Rotasyona gelen nöbetçi araştırma görevlisi 24 saat çalışıp izleyen 24 saat izin kullanır. İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı araştırma görevlileri ilk yıl gün aşırı, ikinci ve üçüncü yıl üç günde bir nöbet tutarlar.

g) Birer ay süre ile rotasyona gelen araştırma görevlilerinin listesi yapılırken her biri için bir de yedek araştırma görevlisi yazılır ve mazeret hallerinde bunlar nöbete katılır. Bu hallerde nöbet sonrası izin hakkı geçerlidir. Mazereti olan hekim, acil rotasyonu bitmiş olsa bile, yedeğinin sırası geldiğinde onun tuttuğu nöbet kadarını karşılamak zorundadır.

h) Nöbet değişimlerinden İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanı yazılı olarak haberdar edilecek ve yazılı izin alınacaktır. İzin verip vermemek İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanının yetkisindedir.

i) İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Acil Servisinde rotasyonlarını başarı ile tamamlayan araştırma görevlilerine çalışmalarının bitiminde bir belge verilir. Bu belgeyi dosyasına eklemeyenler uzmanlık sınavına giremezler.

Madde 4) ACİL SERVİSTE ÇALIŞAN VE ACİL SERVİSE KONSÜLTASYONA GELEN HEKİMLERİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI

a) Acil Servise başvuran her hasta acil serviste mutlaka görevli bir hekim tarafından değerlendirilir ve aciliyetine göre gereken yapılır. Hiçbir hasta muayenesi yapılmadan acil olmadığı gerekçesiyle herhangi bir birime yönlendirilemez.

b) Acil Serviste görevli olan hekimin yapacağı ilk müdahale hastanın vital fonksiyonlarının korunmasına yöneliktir. Hekim hastanın bu fonksiyonlarını idame ettirici ve koruyucu ilk girişimi yaptıktan sonra hayatı doğrudan ya da birincil olarak tehdit ettiğine inandığı sistem veya sistemleri ilgilendiren klinik veya kliniklerden yardım ister.

c) İstenen bu konsültasyona en kısa sürede icabet edilmesi zorunludur. Konsültasyona gelen hekim ya da hekimler gerekli acil tıbbi müdahaleyi bizzat yapmanın yanı sıra, tanı koyduran ek klinik muayene ve yardımcı laboratuar testlerini de, kendisi yaptırmak zorundadır. Ön tanısı dışında, tanı koydurucu işlemlere karşı acil servis hekiminin sorumluluğu yoktur.

d) Konsültasyona çağrılan hekim hastayı muayene etmeden telefonla tetkik isteyemez. Keza, hastayı muayene etmeden hastanın acil servis dışında bir mekanda (örneğin kendi servisinde) muayenesi için naklini isteyemez.

e) Her anabilim dalı mesai içinde ve mesai dışında acil servis konsültasyonlarına kimin bakacağını ve nasıl bulunabileceğini (telefon, çağrı v.s.) belirten aylık nöbet çizelgelerinin bir önceki ayın son haftası içinde İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanlığına, Başhekimliğe ve Dekanlığa ayrı ayrı bildirmek zorundadır.

f) İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı öğretim üyesi/uzmanı gerekli görürse ilgili klinikten konsültasyona uzman düzeyinde icabet edilmesini isteyebilir.

g) Acil Servise başvuran hastaların ön tanıları konulduktan sonra ilgili kliniğin gözlemine hemen alınarak hastanın Acil Serviste tutulmaması, gerekli olabilecek ve hayati önem taşımayan diğer konsültasyonların ve tetkiklerin hasta kliniğe alındıktan sonra gerçekleştirilmesi zorunludur. Hastanın yatış işlemleri ve kritik hastaların güvenli bir şekilde servise taşınması yatacağı kliniğin sorunluluğundadır. Hastaların kliniklere alınış işlemlerinde başhekimlikçe konulmuş olan kurallar geçerlidir.

h) Yatacağı klinik hakkında ihtilaf çıkan hastalar acilde bekletilmeyecek, İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanının uygun göreceği bir kliniğe ilgili Anabilim Dalı Başkanı veya nöbetçi öğretim üyesine bilgi verilerek tartışmasız yatırılacaktır. Mesai saatleri dışında bu konu nöbetçi uzmanın yetki ve sorumluluğundadır. Yer yokluğu ve diğer nedenlerle yatırılamayan hastalar uygun koşulların temini ile başka hastanelere sevk edilebilir. Sevk edilen her hasta için Acil Serviste görevli hekim tarafından matbu sevk formu doldurulacak ve bu form sevk eden ilgili kliniğin kıdemli asistanı veya uzmanı tarafından sevk gerekçesi belirtilerek imzalanacaktır. Sevk edilen hastaların sorumluluğu sevk eden ilgili kliniğin nöbetçi öğretim üyesine aittir.

i) Acil Servise başvuran her hastaya İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Acil Hasta Kabul Formu (acil muayene kartı) çıkarılır. Acil Hasta Kabul Formu hastayı muayene eden acil servis hekimi tarafından doldurulur ve hekim ad ve soyadını okunaklı bir şekilde yazdıktan sonra kartı imzalar. Konsültasyona gelen hekimlerin de bu karta hastayı gördükleri saati, muayene bulgularını ve önerilerini açık, net ve okunaklı olarak yazmaları gerekir. Bu kart hasta hastaneye yatarsa yatış dosyasına konur. Yatmayan hastaların kartları Acil Servisin arşivine kaldırılır. Adli vakaların kartları ve radyolojik tetkikleri en kısa sürede Adli Tıp arşivine gönderilir. Yalnızca yatış ya da yalnızca tetkik amacıyla Acil Servis Kayıt-Kabul memuruna başvuran hastalara Acil Hasta Kabul Formu çıkarılmaz ve bu hastalara karşı acil servis hekiminin herhangi bir tıbbi sorumluluğu yoktur.

j) Acil Serviste hastaya yapılan her türlü tetkik, tıbbi müdahale ve kullanılan malzeme (enjeksiyon ve pansuman da dahil olmak üzere) hizmet ve/veya malzeme formuna görevli acil servis hemşiresi tarafından işlenir ve hastanın acil servisteki doktoru tarafından kontrol edilir. Bunu yapmayan veya yaptırmayan kişiler hastanenin uğrayacağı maddi zarardan sorumlu olacaklardır.

k) Acil serviste görevli hekimler, o sırada hiç hasta olmasa bile, yemek, istirahat gibi ihtiyaçlarını acil servis bankosunda en az bir hekim bulunacak şekilde kendi aralarında düzenlemek ve bulundukları yeri acil servis bankosuna bildirmek zorundadır.

l) Zorunlu nedenlerle yerlerinden ayrılmak durumunda kalan nöbetçi laboratuar teknisyenleri, nöbetçi röntgen teknisyenleri ve acil konsültasyonundan sorumlu hekimler acil servisten arandığında bulunacak şekilde yerlerini ya da kendilerinin yerine bakacak kişiyi acil servis bankosuna bildirmek zorundadırlar. Yemekte, ameliyatta olmak gibi nedenlerden ötürü acil servis konsültasyonlarının aksamaması için ilgili kliniklerin nöbetçi tıbbi personel ve/veya araştırma görevlisi sayısını artırması o kliniğin sorumluluğundadır.

Madde 5) HASTA BAKIMI İLE İLGİLİ HUSUSLAR

A) Dahili acil hastaların bakımı

Dahili acillerin ilk muayenesi acil servis hekimi (acil tıp asistanı veya dahili/temel tıp bilimleri bölümü rotasyon asistanı) tarafından yapıldıktan sonra hastanın gözlem, tetkik, tedavi ve yatışla ilgili kararları ve işlemleri konsültasyon istenen ilgili anabilim dalı tarafından gerçekleştirilir. Dahili acil hastaların bakımı mesai saatlerini de kapsayacak şekilde İç Hastalıkları Anabilim Dalınca hazırlanan bir çizelgeye göre acil serviste nöbet tutacak olan kıdemli düzeyindeki araştırma görevlilerince yürütülür ve denetlenir.

İç Hastalıkları Anabilim Dalı kıdemli araştırma görevlisi yalnızca genel dahiliye hastalarının değil, diğer dahili tıp bilimlerini ilgilendiren hastaların tedavilerinin koordinasyonundan da yetkili ve sorumludur.

Zehirlenme nedeniyle Acil Servise başvuran hastalar, Zehir Danışma Merkezi ile koordinasyon kurularak, dahili acil bünyesinde ilk tedavileri yapıldıktan sonra ilgili kliniğe devredilir.

İç Hastalıkları Anabilim Dalı kıdemli araştırma görevlisi nöbeti süresince bilimsel olarak İç Hastalıkları Anabilim Dalına idari olarak da İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalına bağlı olacak, Acil Servis içinde oluşacak tüm sorunları İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanına iletecek veya danışacaktır.

Acil Servis içindeki gözlem yatakları kısa süreli hasta izlemi içindir. Dahil hastalar Acil Serviste görevli iç hastalıkları sorumlusunun gözlemi altında en kısa sürede ilgili kiliniğe alınmak üzere izlenebilir.

B) Cerrahi acil hastaların bakımı

Cerrahi acillerin ilk muayenesi acil servis hekimi (acil tıp asistanı veya cerrahi bölüm rotasyon asistanı) tarafından yapıldıktan sonra hastanın gözlem, tetkik, tedavi ve yatışla ilgili kararları ve işlemleri konsültasyon istenen ilgili anabilim dalı tarafından gerçekleştirilir. Gerektiğinde cerrahi acil hastaların bakımı mesai saatleri içinde acil serviste görevli cerrahi uzmanı/öğretim üyesi, mesai saatleri dışında nöbetçi genel cerrahi kıdemli asistanı tarafından koordine edilir.

Multidisipliner yaklaşım gerektiren politravmalı hastaların bakımı ise travma ekibince yapılır. Bu ekip politravmalı hastanın primer ve sekonder surveyini gerçekleştirdikten ve hastayı hemodinamik olarak stabil hale getirdikten sonra kesin tedavi için hastayı ilgili anabilim dalına devreder veya gözlem ya da genel cerrahiyi ilgilendiren yaralanmaların kesin tedavisi için Genel Cerrahi Anabilim Dalı Travma Ünitesine yatırır.

T1) Travma Ekibinin Oluşumu

1) Mesai saatleri içinde travma ekibi şu kişilerden oluşur

T1)Acil serviste görevli cerrahi uzmanı

T2) Acil Tıp uzmanı/araştırma görevlisi

T3) Travma ünitesi araştırma görevlisi

T4) Acil Servis Cerrahi Bölüm araştırma görevlisi

T5) İntern doktor

T6) Acil Servis Travma Hemşiresi

T7) Radyoloji teknisyeni

T8) Hastabakıcı

2) Nöbetçi travma ekibi şu kişilerden oluşur

T1) Genel Cerrahi kıdemli araştırma görevlisi

T2) Acil Tıp araştırma görevlisi

T3) Genel cerrahi ara kıdemli/kıdemsiz araştırma görevlisi

T4) Acil Servis Cerrahi Bölüm araştırma görevlisi

T5) İntern doktor

T6) Acil Servis Travma Hemşiresi

T7) Radyoloji teknisyeni

T8) Hastabakıcı

3) Yaralı 14 yaşından küçükse nöbetçi travma ekibindeki genel cerrahi araştırma görevlilerinin yerini çocuk cerrahisi araştırma görevlileri alır.

TRAVMA EKİBİNİN HAREKETE GEÇME KRİTERLERİ ŞUNLARDIR:

A) Anormal fizyolojik bulgular:

1. Glasgow Koma Skoru (GCS)<14

2. Sistoliik kan basıncı <90 mmHg (kaza mahalinde veya acil serviste)

3. Solunum hızı <10 veya >29

4. Erişkin Travma Skoru <11 veya Pediatrik travma skoru <9

B) Görünen anatomik yaralanma:

5. Baş, boyun, torso (toraks/abdomen) ile ekstremitelerin dirsek ve diz üstü penetran yaralanmaları

6. Bilek hizasının üstünden olan travmatik amputasyonlar

7. Yelken göğüs

8. Travma ve yanığın birlikte olması

9. 2 veya daha fazla uzun kemik kırığı

10. Pelvis kırığı

11. Ekstremite felci

C) Yaralanma mekanizması:

12. Hastanın araçtan fırladığı kazalar

13. Aynı araç içindeki yolculardan birinin ölmüş olması

14. Uzamış ekstrikasyon (araçtan çıkarılma süresi) <20 dakika.

15. 2m den fazla yükseklikten düşme

16. Aracın takla atması şeklindeki trafik kazaları

17.Yüksek hızlı çarpışmalar (<50-55 km/saat)

18. Aracın yayaya çarpması (>10-15 km/saat)

19. Motosiklet kazaları (>30-35 km/saat)

D) Eşlik eden hastalık ve durumlar:

20. 5 yaş altı veya 65 yaş üstü

21. Ciddi sistemik hastalıklar (kalp, akciğer, böbrek yetmezliği, siroz, insuline bağımlı şeker hastalığı)

22. Gebelik

23. Kanama bozuklukları ve antikoagülan tedavi

Yukarıdaki kriterlerin geçerli olduğu olgularda Travma Ekibinin aktive edilmesinden acil servis doktorları sorumludur. Ancak, bu kriterlere uymayanlar için Travma Ekibi çağırılamaz diye bir kural yoktur. Acil servis hekimi kendi tıbbi değerlendirmesine dayanarak yukarıdaki kriterler oluşmasa bile Travma Ekibini aktive edebilir veya konsültasyona çağırabilir.

C) Çocuk acil hastalarının bakımı

Travma dışındaki çocuk acillerin muayene, gözlem, konsültasyon, yatış ve tedavileri mesai saatleri içinde çocuk acilde bulunan pediatri uzmanı ve/veya kıdemli araştırma görevlileri tarafından, gece ve tatil günlerinde de Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı Anabilim Dalınca hazırlanan bir çizelgeye göre Acil Serviste nöbet tutacak olan kıdemli düzeyindeki araştırma görevlilerince ilk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanlığının idari, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalının da bilimsel sorumluluğu altında yürütülecektir.

Madde 6) ACİL KOMİSYONU

Acil Servisin düzenli bir şekilde işleyebilmesi için anabilim dalları arasında gerekli koordinasyonu sağlamak, görülen aksaklıkları kısa sürede düzeltmek ve sürekli bir kalite kontrol sistemi oluşturmak için Tıp Fakültesi Dekanı veya Dekan Yardımcısının başkanlığında, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölüm Başkanı, Dahili Tıp Bilimleri Başkanı, İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı, Genel Cerrahi Anabilim Dalı Başkanı ve İlk ve Acil Yardım Anabilim Dalı Başkanından oluşan 6 kişilik bir Acil Komisyonu kurulmuştur. Bu komisyon üyelerinden bir veya daha fazlasının dekanlığa yazıl olarak başvurusundan itibaren bir hafta içinde toplanarak sorunları görüşür ve dekanlığa gerekli önerilerde bulunur.

YÜRÜRLÜK

Madde 7) Bu Yönerge Uludağ Üniversitesi Senatosu’nun 02.Nisan.1998 tarih ve 98-02 sayılı oturumunda görüşülecek kabul edilmiştir.

YÜRÜTME

Madde 8) Bu Yönerge Uludağ Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.